Fort van Haasdonk (Haasdonk)

Natuurwaarde

Het Fort van Haasdonk is gelegen op het hoogste punt (20 m) van de gemeente Beveren. Vroeger deed het dienst als militair domein. Het omvat naast een fort (3,62 ha ) met gracht (4,17 ha), ook een omliggende aarden omwalling (glacis). Het domein is één van de weinige oasen rust in (groot-)Beveren. Dit fort maakt deel uit van de buitenste fortengordel rond Antwerpen.

Tegenwoordig behoort het Fort van Haasdonk tot één van de belangrijkste overwinteringsgebieden voor vleermuizen van Vlaanderen. De laatste jaren overwinterden er tussen de 200 en 300 vleermuizen en zijn er 6 verschillende soorten terug gevonden. Het fort biedt niet alleen bescherming aan vleemuizen maar ook aan verschillende zeldzame plantensoorten. Bij de bouw van het fort werd immers de onbemeste en kalkhoudende zandgrond uit de gracht op en rond het fort gelegd. Tal van planten konden hier overleven terwijl ze elders verdwenen (bv. Het Duits Viltkruid).

Historiek

In 1906 keurde de Belgische regering een plan goed om een nieuwe fortengordel te bouwen rond Antwerpen. In 1909 werd gestart met de bouw van het fort van Haasdonk. Bij het uitbreken van de eerste wereldoorlog is het fort nog niet helemaal klaar. Het is wel al bemand, maar sommige geschutskoepels zijn nog niet afgewerkt. Toch capituleert het fort als laatste van de Antwerpse forten. 

In 1927 wordt het fort gedeclasseerd als verdedigingswerk waarna het dienst doet als munitiedepot. T Provincie Antwerpen (Yves Adams)ijdens de 2e Wereldoorlog gebruikt de Duitse bezetter het fort als opslagplaats en opleidingsterrein.

Na de bouw van de nieuwe kazerne Westakkers op de grens van Haasdonk en Sint-Niklaas in de jaren '50 verliest het fort langzaam zijn functie. Het fort is niet langer in gebruik, de natuur neemt het gebied beetje bij beetje in. Stilaan wordt het een verblijfplaats voor vleermuizen en in 2001 wordt het fort beschermd als habitatrichtlijngebied voor vleermuizen. Een jaar later wordt het fort beschermd als monument.

In 2012 werd het fort verkocht aan een privé-eigenaar. De gracht en toegangswegen werden onteigend door de gemeente Beveren.

Recreatiemogelijkheden

De toegang tot het fort is momenteel verboden. Je kan wel een mooie wandeling maken rond de fortgracht. Daarmee heb je een prima zicht op het fort zelf.

Meer info

Website van Natuurpunt Wal

Website Fortengordels

Meer informatie over de geschiedenis van het fort kan je vinden in “Het Fort van Haasdonk en de bunkers” door Raymond Van Meirvenne, 1999-2001. Het betreft een gezamenlijke uitgave van “Het Land van Beveren” en de “Gemeentelijke Culturele Raad”. Het boek is te koop bij de dienst toerisme van de gemeente Beveren.